Regulatie van agressief gedrag

De problematiek rondom agressie en boosheid is niet altijd de makkelijkste, evenmin als de begeleiding van personen met problemen op dit vlak. De reden daarvoor is dat in de kern mensen met agressieproblemen anderen wantrouwen en zich daarom maar moeilijk binden. Minstens vinden ze het eng zich open op te stellen dan wel vertrouwen te schenken.

Met als gevolg dat ook de relatie cliënt-therapeut zelden eenvoudig is en je als therapeut vaak veel tijd moet stoppen in het tot stand brengen van een relatie waarin samen werken aan de problemen mogelijk is. Agressie-regulatie trajecten kunnen daarom lang van duur zijn, als ze al van start gaan.

Uitgangspunten van agressieregulatie

Bij de begeleiding van cliënten met agressie-problemen richten we ons vooral op het verminderen van het vervelende gedrag en aanleren van nieuw, passend gedrag.

We helpen de cliënt ook zijn persoonlijk lijden te verkleinen en de kwaliteit van leven te vergroten zodat hij in een meer positieve, volwassen en open relatie met zijn omgeving staat.

Door deze aanpak heeft de cliënt minder vaak aanvaringen en reageren anderen minder negatief op hem. Daardoor krijgt hij meer plezier in het leven en heeft hij het oude, nare gedrag niet meer zo nodig.

Behandelplan

Dit uitgangspunt laat zich redelijk makkelijk in een behandelplan vatten, waarbij we onderscheid maken naar de leeftijd van de cliënt.

Volwassenen

Het globale behandelplan wat we hanteren bij volwassenen met niet al te zware problemen rondom agressie is als volgt. De cliënt leert vooral:

- Ontstressen en werken met stoppers
- De agressie terug te brengen tot de kern - wat zit erachter
- Dat er een verschil is tussen wat hij denkt, voelt en doet en wat anderen denken, voelen en doen.
- Gedachten en gevoelens onder woorden te brengen
- Interne conflicten en mogelijke traumatische ervaringen te hanteren
- Zijn zelfbeeld en zelfwaardering te verbeteren
- Sociaal vaardiger zijn
- Omgaan met emoties en gevoelens
- Omgaan met conflicten, ruziemaken en autoriteits-relaties
- Het aangaan en onderhouden van bindingen en empatische relaties
- Het interne ethische systeem te ontwikkelen en stimuleren
- Het durven leiden van een zinvol leven

Dit is een behandelplan wat we op basis van praktijkervaring hebben ontwikkeld. Het is geen standaard behandelplan in de zin dat we het altijd zo, in deze volgorde en op deze wijze, afwerken.

Afhankelijk van de cliënt en problematiek leggen we de nadruk dan hier dan daar.

Jongeren

De begeleiding van jongeren met agressieproblemen heeft meestal een iets andere insteek dan die voor volwassenen.

Bij jongeren speelt namelijk vaak de puberteit, (faal)angst en de veranderende relaties met ouders, vrienden en samenleving een belangrijke rol in het ontstaan en in stand blijven van agressieve gedragspatronen.

In de begeleiding richten we ons daarom vooral op het verschaffen van inzicht in hoe mensen in elkaar zitten en hoe agressie ontstaat, het leren omgaan met (faal)angst, training van sociale vaardigheden, en het oplossen van problemen in de relationele sfeer. Tevens werken we met de cliënt aan de versterking van zijn zelfbeeld en zelfwaardering.

Kinderen

De begeleiding van kinderen met problemen rondom agressie is meestal gericht op de interactie tussen kind en opvoeders (ouders en belangrijke anderen).

Juist daar, leert de ervaring, kan van alles mis gaan waardoor agressieve gedragspatronen kunnen ontstaan of bestendigd worden.

Middels speltherapie en dergelijke krijgen kind en therapeut in de eerste sessies duidelijk wat er speelt. Dit wordt teruggekoppeld naar de ouders.

Daarna volgt therapie met het kind en, ook regelmatig, therapie met de ouders of het hele gezin. Soms wordt ook doorverwezen naar gespecialiseerde instituten.

Ingangen voor begeleiding

Volwassenen met agressieproblemen

Beste advies: ga naar een therapeut die gespecialiseerd is in het begeleiden van personen met agressieproblemen.

Naarmate het gedrag meer extreem is (lading, gewelddadig, grensoverschrijdend, erg wisselend positief-negatief, de duur) is het verstandig contact te zoeken met een gespecialiseerde organisatie. IDEE is een organisatie die veel vormen van agressieproblemen begeleidt, maar niet alle.

In voorkomende gevallen kan het zinnig zijn een gedragstraining of een brede assertiviteitstraining in combinatie met therapie te volgen. Wanneer de problematiek niet te zwaar is kan een brede assertiviteitstraining zoals wij die geven, in combinatie met sessies een op een nuttig zijn.

Jongeren met agressieproblemen

Her en der wordt door Bureau's Jeugdzorg training in agressieregulatie gegeven. En indien ze die niet zelf geven, kennen ze wel de instituten die dit doen. Ook schoolbegeleidingsdiensten bieden trainingen in agressieregulatie aan.

Voor lichte vormen van agressief gedrag kun je ook overwegen de jongere een assertiviteitstraining te laten volgen. Daarvoor kun je bij Bureau Jeugdzorg, schoolbegeleidingsdiensten en natuurlijk de private sector terecht.

Andere mogelijkheden zijn een therapeut gespecialiseerd in agressieregulatie (zie boven) of een systeemtherapeut - een meneer of mevrouw die gespecialiseerd is in het kijken naar het gezin als een systeem.

Deze laatste mogelijkheid is een prima keuze indien je vermoedt dat het vooral de interactie in het gezin is die het agressieve gedrag oproept. Om een goede systeemtherapeut te vinden zul je moeten rondbellen of moeten aankloppen bij een organisatie in de geestelijke gezondheid.

Kinderen met agressieproblemen

Beste advies: ga naar een goed bekend staande kindertherapeut. Agressieproblemen bij kinderen komen regelmatig voor en de meeste therapeuten kunnen dan ook redelijk goed overweg met de problematiek. Indien de therapeut er niet uitkomt, weet hij in ieder geval wel andere wegen die je kunt bewandelen.

Ook voor kinderen bieden schoolbegeleidngsdiensten, Bureau's Jeugdzorg en regionale geestelijke gezondheidscentra trainingen in agressieregulatie.

Wij begeleiden geen kinderen met agressieproblemen.

Gespecialiseerde instituten

Nederland kent een aantal gespecialiseerde instituten waar je terecht kunt voor agressie-regulatie en begeleiding bij agressie-problemen. De meeste cliënten komen daar op verwijzing (veelal door justitie en dergelijke), maar je kunt er ook op eigen initiatief naar toe.

Bekend zijn onder meer De Waag, met vestigingen in Amsterdam, Den Haag, en Leiden, en het Het Bouwmaninstituut in Utrecht. Dit zijn alle zoals je dit noemt tweedelijnsinstituten geestelijke gezondheid.

In agressieregulatie

Om redenen die aan het begin van dit stuk zijn genoemd, is het begeleiden van volwassenen en jongeren met problemen in hun agressieregulatie, met uitzondering van lichte vormen van agressief gedrag, een specialisatie.

Naar onze mening heeft het weinig zin naar zomaar een psychotherapeut of psycholoog te gaan om van je problemen rondom agressie af te komen. Ook is het zelden voldoende om enkel een gedragstraining te volgen, het beklijft niet op de lange duur.

Wij van IDEE zijn gespecialiseerd in begeleiding rondom de eigen agressie, inclusief echte agressieregulatie. Al vele jaren. Echter, niet alle vormen van agressie. Personen die bewust en instrumenteel sterk gewelddadig zijn, begeleiden we niet.