Grip op je agressie krijgen

Mensen hebben vaak het idee dat ze nauwelijks grip op hun agressieve gedrag hebben. Dat ze het slachtoffer zijn van hun eigen agressiviteit, dat die hen overkomt als het ware. Maar dat is niet zo, je kunt er wel wat aan doen.

Dit er-wat-aan-doen kun je verdelen in drie:

1. Jezelf in de hand krijgen
2. Vaardiger leven
3. Beter leven

Hieronder werk ik dit uit.

1. Jezelf in de hand krijgen

- Leer ontstressen

Naarmate je meer gestrest bent, heb je minder ruimte voor de ander en het andere. Je hebt je emoties minder goed in de hand en wordt makkelijker kwaad. Je bent eerder geneigd agressieve oplossingen te kiezen wanneer iets waar je niet zo op gerekend had zich voordoet.

Door te ontstressen kun je meer hebben en vergroot je je vermogen met het onverwachte om te gaan, incluis datgene wat je niet zo ziet zitten. Neem daarom de tijd om te ontspannen, werk niet te lang en te veel, en doe op zijn tijd ook dingen waarbij je je gewoon prettig voelt.

Door te ontstressen kun je meer hebben en vergroot je je vermogen met het onverwachte om te gaan, incluis datgene wat je niet zo ziet zitten. Neem de tijd om te ontspannen, werk niet te lang en te veel, doe op zijn tijd ook dingen waarbij je je gewoon prettig voelt.

- Werk met time-outs en stoppers

Aan je agressieve gedrag gaat meestal boosheid of woede vooraf. In feite ontlaadt je de emotie in het gedrag. Door te werken met time-outs en stoppers kun je dit ontladen voorkomen en/of deels teniet doen.

Wanneer je boos of woedend wordt, voel je dit in je lijf. Dit begint met, bijvoorbeeld, trillende benen of een kriebel in de nek. Iedereen heeft zo zijn eigen set signalen. Leer ze bij jezelf herkennen. Leer dat wanneer je ze voelt, ook al is het maar heel licht, er een agressieve bui in de maak is.

Zogauw je dat trillen en zo bij jezelf bemerkt, moet je er wat mee doen. Wanneer je er snel bij bent is het dikwijls voldoende om een time-out te organiseren: tel tot tien, ontspan je bewust, ga weg uit de situatie, of richt je aandacht op iets anders. Vraag jezelf dan af waarom je boos of kwaad werd en breng dit onder woorden - wanneer de situatie er naar is op dat moment, anders later.

Wanneer je al kwaad bent en een time-out niet meer haalbaar is, kun je werken met stoppers, de overtreffende trap van een time-out (het begrip is bedacht door Jan Bernard, een specialist op het vlak van agressie). De kern van het gebruik van stoppers is dat je jezelf dwingt om tegengestelde bewegingen te maken waardoor je de situatie open breekt.

Bijvoorbeeld: dwing jezelf om te gaan zitten wanneer je bemerkt dat je staande ruzie maakt. Of: ga fluisteren wanneer je bemerkt dat je aan het schreeuwen bent. Of: ga lopen wanneer je bemerkt dat je gespannen stil staat.

2. Vaardiger leven

- Geef woorden aan wat onder de agressie schuil gaat

Er is bijna altijd een reden waarom je je agressief gedraagt. Meestal zit daar een frustratie achter. Dwing jezelf om duidelijk te krijgen waarom je zo gefrustreerd bent en analyseer het.

Wanneer je dit regelmatig doet, zal waarschijnlijk blijken dat de situaties waarin je agressief wordt op elkaar lijken. Dat de frustraties die je voelt een patroon volgen. Benoem wat je werkelijk dwarszit en doe daar iets mee.

Ga het gesprek aan en wees sociaal intelligent

Anderen kunnen geen gedachten lezen en je gevoelens peilen, ook al denk of hoop jij van wel. Zeg wat je te zeggen hebt en ga de dialoog aan, ook wanneer je het niet met de ander eens bent. Geef woorden aan je emoties en gevoelens.

Leg niet alle verantwoordelijkheid voor het aangaan en onderhouden van contacten bij anderen. Juist in het eigen onvermogen en nalaten ontstaan de meeste frustraties.

- Besef dat jij die ander niet bent

Houd je oude rotzooi bij je en kijk en luister open naar die ander. Die ander is er (meestal) niet op uit jou klein te maken. En er is ook geen complot.

Wanneer je je gekleineerd voelt of niet gezien, realiseer je dan dat dit waarschijnlijk veel met je zelfbeeld te maken heeft en niet zozeer met hoe die ander je behandelt.

- Maak je boosheid bespreekbaar

Maak je excuses wanneer je agressief bent geweest. Dit is goed voor je zelfrespect en helpt je je gedrag, en de problemen die er aan ten grondslag liggen, duidelijk te krijgen en bespreekbaar te maken.

3. Beter leven

- Leven bestaat niet zonder ethiek

Iedereen heeft een intern ethisch systeem dat (meestal) feilloos kan zeggen of je iets 'fout' of 'goed' vindt, ook je eigen gedrag. Je hebt daar zelden anderen voor nodig. Stimuleer dit systeem en neem verantwoordelijkheid voor wat je doet, denkt en voelt.

Besef dat niemand je verplicht om je vrouw te slaan, anderen uit te schelden of te haten. Besef dat nuanceren en ruimte laten voor twijfel noodzakelijk is voor goede relaties en jou de mogelijkheid geeft de werkelijkheid ook op andere manieren te leren kennen.

Besef dat waarheid vele gezichten kent.

- Leid een boeiend leven

Veel mensen die bij me komen met problemen rondom agressief gedrag weten niet te leven. Dikwijls doen ze al jaren dingen die ze in hun hart niet of nauwelijks interessant vinden. Ze doen die dingen omdat ze vinden dat ze ze horen te doen. Regelmatig speelt op de achtergrond angst voor anders-zijn en niet voldoen aan standaarden gezet door anderen.

Realiseer je dat naarmate je leven boeiender is en jou meer bevrediging geeft, je tevredener bent en minder makkelijk gefrustreerd raakt en boos wordt.

Op een diep niveau is overmatige agressie een uiting van onvrede met je huidige bestaan, en niet weten hoe anders te doen.