Maurits

Maurits, een innemende speelse naturel man van zo rond de veertig kwam in het voorjaar van 2014 langs en zocht begeleiding op het existentiële vlak. Even na afloop van het traject heb ik hem thuis opgezocht. Daarna vertrok hij naar Afrika. Foto en naam zijn fictief.

Ik ga kijken waarin jij bent opgegroeid

Je hebt lang voor Artsen Zonder Grenzen gewerkt, waarom?

In eerste instantie vanwege het avontuur. Ik ben een vrijbuiter dus daar hou ik van. En wanneer je er langer over nadenkt, gaat het ook over iets compenseren wat ik in mijn jeugd niet gehad heb. Erkenning en aandacht. En omdat je in dat werk in staat bent je capaciteiten helemaal te gebruiken.

Iedereen thuis was spontaan, actief en onrustig. Iedereen ging eropuit. Dus ik bleef niet thuis zitten. Ik ging surfen op zee, ik ging zeilen. Ik heb in het buitenland gewerkt en kwam in contact met andere culturen. Ik vond dat heel interessant.

Iemand vertelde over werken voor het Internationale Rode Kruis. Hij bouwde vluchtelingenkampen. Toen besefte ik: dat wil ik ook. Ik werkte als zeilinstructeur voor een reisorganisatie en dacht: wat is hier nou de zin van, van al die vakantievierende mensen. Het bracht me niet de verdieping die ik zocht.

Ik zocht de aandacht van mijn vader. De man waar ik in mijn jeugd altijd mee geworsteld heb. Hij deelde zijn emoties niet. Wel paniek, maar vertelde dan nooit wat er gebeurd was.

We moesten altijd weten dat hij een kampkind was geweest, dat hij in krijgsgevangenenkampen gezeten had, en in vluchtelingenkampen. In Nederlands Indië. En dan moesten we daar maar een beeld bij hebben. Maar hij vertelde niet wat daar nou precies gebeurd was.

Hij heeft tot z'n 7e jaar eigenlijk geen contact gehad met zijn broers en ouders. Daarna kon hij de verbinding met hen moeilijk maken. En later dus ook niet met zijn eigen kinderen. In ieder geval niet zo goed. Bewust weten doe je dat niet als kind en echt voelen ook niet maar erg zorgeloos was het niet.

Hoe was het dan?

We hadden een heel comfortabel, dynamisch gezin en er werd absoluut van je gehouden maar aandacht - nee, die was er niet echt. Niet de aandacht die je graag zou willen hebben. Die echt op mij gericht was.

Hoe keek je toen tegen het leven aan?

Het leven is prachtig en vol mogelijkheden. Maar je moet er hard voor werken. Je moet keihard je best doen om succes te kunnen boeken. En je moet het zelf doen.

Mijn vader was ondernemer dus die deed dat voor. Mijn moeder ook. Ik zat op een luxe school en daar zaten veel kinderen van ondernemende, succesvolle mensen. Ik dacht: ik doe dat ook, ik grijp mijn kansen.

Wij woonden in een vissersdorp en ik zat op school in een ander dorp. Ging dagelijks vanuit een eenvoudige naar een luxe setting. Vond ik moeilijk, die twee verschillende werelden. De vriendjes pasten niet bij elkaar en ik was me steeds aan het aanpassen. Ik heb er wel een groot netwerk aan overgehouden en kan in elk milieu opereren.

Zijn in de jaren je ideeën over het leven veranderd?

Ja. Geluk is niet een factor die bepaald wordt door resultaat maar doordat je gelukkig kan zijn met jezelf. Dat is het eerste geluk.

Ben je gelukkig?

De laatste jaren wel. Artsen Zonder Grenzen vond ik fantastisch en ik was toen zeker gelukkig. Ik had een baan waarin ik me kon verdiepen, had vrijheid. Toen ik zag dat de problemen waar ik eerder in mijn leven tegenaan gelopen was, voor een baas werken bijvoorbeeld, hetzelfde bleven, dacht ik: hé, die problemen blijven, laat ik dat maar eens oplossen. Dat heb ik toen gedaan en kon toen ook de problemen met mijn vader oplossen.

Dat was een groot succes. Want ik had gebroken met mijn vader en om dat weer te lijmen en herstellen, moet je van twee kanten komen. Ik ben iemand die vrij dominant is en neigde ernaar mijn vader te domineren. Daar had hij geen zin in. Op een bepaald moment heb ik uitgelegd dat het in mijn belang was om het goed te maken. Toen kwam het aan bij hem.

Hoe lang ben je met hem gebroken geweest?

In totaal vier jaar. Ik heb twee keer gebroken. Eenmaal op mijn 26e en een tweede maal op mijn 32e. De tweede breuk was veel heftiger dan de eerste.

Alles bij elkaar heb ik zeven jaar voor mijn vader gewerkt. Ik heb hard voor hem gewerkt. Dat was natuurlijk ook een poging om de relatie te verbeteren, de verbinding eigenlijk. Dat vind ik een mooier woord. Daarin zit het geven en nemen.

De eerste keer dat ik met hem brak, is mijn moeder bij mijn vader weggegaan. De tweede keer dacht ze: dit gebeurt me niet nog een keer. Toen ik daarna voor Artsen Zonder Grenzen ging werken, dachten ze: dit is een hele grote vlucht.

Terugkijkend had het wel iets van jezelf redden. Iets doen waarin je absolute zingeving vond in een totaal andere omgeving. Uit je comfortzone komen en gewoon opnieuw beginnen. Binnen een Nederlandse context was me dat waarschijnlijk niet zo goed gelukt.

Dacht je in het vluchtelingenkamp aan je vader?

Ik zei gekscherend: ik ga kijken waarin jij bent opgegroeid. Dat was voor mijn vader heel moeilijk. Voor mij heel interessant. Om dat eens te kunnen invoelen en meemaken, zo'n kamp.

In het begin kon ik het nog niet plaatsen. Maar gaandeweg kon ik beter naar zijn verhaal kijken. Empatisch zijn vond ik nog moeilijk want eigenlijk voelde ik me ook een soort slachtoffer. Uiteindelijk lukte me dat ook.

Kon je makkelijk buigen voor je vader?

Dat buigen ging niet spontaan en vond ik ook niet makkelijk. Nog steeds niet, hoewel ik het tegenwoordig wel met meer empathie doe. Hij verandert niet zo. Ik denk dat ik verder ontwikkeld ben dan hij. Maar ik kan dat bij hem laten.

Relaties toen?

Ik ben een keer heel erg verliefd geweest. Maar met haar is het niks geworden omdat ik natuurlijk stront dominant was. Vrijheid binnen een relatie, ik wist niet hoe dat moest, dat wist ik echt geen vorm te geven. Ik dacht, als je om elkaar geeft, komt de relatie vanzelf. Zij haakte daarop af. Wij hadden ook een kinderwens en dat lukte niet en dat lag aan mij. Ik nam mezelf dat kwalijk. En doe dat nog steeds.

Hoe zit dat dan?

Mijn zaad is niet sterk. Dus als ik kinderen wil, heb ik daar hulp bij nodig. Je moet heel bewust voor kinderen kiezen en dat dan ook nog waarmaken. Dat lukte me niet. En dan komt het in de relatie te staan. In de relatie daarna was het hetzelfde; het wordt zo'n beladen onderwerp.

Waarom ging je weg bij Artsen Zonder Grenzen?

Ik had zes jaar voor ze gewerkt, de uitdaging werd minder. Ik was mezelf aan het herhalen en ik wilde kijken of ik nog in de normale westerse maatschappij kon leven en werken. Anders zou ik ook een vader met een rugzak worden, en dat wilde ik niet. Ik had een vriendin, ik wilde kijken of het kon.

Was de stap groot?

Ja, heel groot. Omdat ik nog de ambitie had om het heel goed te doen. Dat zit je dan dwars. Omdat je jezelf heel hoog acht. Ik wilde dit en dat, en ook heel veel verdienen. Ik kreeg op een gegeven moment de kans om in Engeland te werken voor een heel goed salaris. Ok, dacht ik. Het werk is wel van mijn pad en een concessie aan waarvoor ik sta, maar wel het verstandigste.

Uiteindelijk maakte het me treurig. Ik heb daar een jaar gezeten en ben toen gestopt want ik vond het werk te eenzaam. Ik moest verkooporganisaties in landen opzetten. Ik had geen team, moest het alleen doen. Het was ook niet succesvol. Het is een kostbaar gebeuren, organisaties opzetten.

Daarna heb ik verschillende banen gehad die geen van allen een succes waren. Ik heb er toen voor gekozen eigen baas te worden, consultant. Ik kon er de hypotheek van betalen maar kon het niet opbrengen al mijn energie erin te stoppen. Ik moest pompen om de boel op gang te houden terwijl ik me dat anders bedacht had. Het was, denk ik, niet het goede voor mij, het was meer een praktische oplossing.

Ik had ook nog een vriendin, een schat van een vrouw, en voor haar was ik de man van haar leven. Ik had dus twee problemen. Een zaak die niet liep en een vriendin met wie ik niet gelukkig was.

Nu opnieuw voor Artsen Zonder Grenzen weg, weer een vlucht?

Daar ligt mijn passie, ik kan het goed, mijn emoties zitten erin, en ze hebben me een perspectief geboden. Ik weet dat ik veel plezier zal hebben. De rest komt wel. Ik krijg er enorm veel energie van.

Ik denk niet dat het een vlucht is. Ik heb een keuze gemaakt, een bewuste keuze. Met onder meer jouw hulp. Eerst dacht ik: je gaat jezelf herhalen. Nieuwe wijn in oude zakken. Maar toen jij me liet zien dat als je daar nou een perspectief in hebt, kunt werken aan een toekomst, voelde het beter. Je hebt me ook laten zien dat ik in wat ik deed niet congruent was. Ik ben gewoon een heel lief mens wat graag wil geven. En zaken doen is geven maar vooral ook nemen.

Ik ga dit drie jaar doen. Volgend jaar bekijk ik of het geschetste perspectief haalbaar is. Indien niet, is er in ieder geval nog een weg terug.

Je relatie?

Mijn relatie is nu voorbij. Stoppen was heel moeilijk want zij accepteerde geen nee. Maar ik had zoiets: hier ga ik niet gelukkig mee worden. Ik heb het doorgeknipt. Ik heb het er moeilijk mee gehad en vind het nog steeds moeilijk. Hoe kijk je naar jezelf tegenwoordig?

Iemand die een levensgenieter is, een vrijbuiter en avonturier, die liefdevol en positief is en enorm veel energie en wilskracht heeft. Maar ik ben ook een komeet die wat rustiger mag doen.

Mijn grootste angsten liggen in stiltes, in afhankelijk zijn, in oncontroleerbare mensen, verdriet, mensen verliezen. Dit had ik tien jaar terug niet kunnen zeggen. Toen raasde ik erdoorheen.

Het belangrijkste wat ik geleerd heb bij jou is mijn angsten identificeren en accepteren. En dat iedere dag momenten van angst kent. Als je daar maar niet hard van wegrent, worden de golven vanzelf rustig.

Wat ik nog wil halen is heel goed leren luisteren. En ik wil uiteindelijk een gezin, een partner en kinderen. Ik heb geen idee hoe dat er in de praktijk uit zal zien. Ook niet hoe dat dan met kinderen moet. Maakt me ook niet zoveel uit. Als je ze uiteindelijk weg kunt geven, lijkt me dat een enorm rijk gevoel.

Ik voel me nu heel rijk en sterk omdat verbinding natuurlijk in eerste instantie draait om verbinding met jezelf. Dus als je je goed voelt, is die twijfel er niet en ben je veel beter in staat te verbinden en de mogelijkheden daarin te zien. De relatie met mijn ouders is goed, mijn moeder is er nu voor me. Ik kan ze ook in hun waarde laten.

Vanuit mijn jeugd is het 180 graden gedraaid. De kern daarin is dat ik nu vooral mezelf goed begrijp. En dat ik vanaf dat fundament die verbindingen veel beter kan zien. Ik projecteer niet meer mijn eigen shit op anderen en kan beter afstand houden. De onrust is weg en ik zoek minder naar mijn plek want die heb ik al.

Die onrust ging over dat de veiligheid ontbrak. Je bent als tweedegeneratie oorlogsslachtoffer altijd zoekende. En het is natuurlijk ook heel onrustig als je geen kinderen kunt krijgen. Twee aspecten die er altijd zijn en die elkaar altijd negatief beïnvloeden. En dan ook nog opgroeien in twee dorpen, twee sterk verschillende omgevingen. Dat maakte het voor mij heel onrustig. Ik voelde een enorme drang om me te bewijzen, om succesvol te zijn. Daar kwam de onrust vandaan. Daarom gaan mijn relaties met vrouwen altijd stuk. Of, wie weet, gingen.

Interviews

De komende jaren publiceren we geregeld interviews met cliënten en oud-cliënten op de site.

Omdat ik dat plezierig vind om te doen en het me altijd weer intrigeert hoe mensenlevens vorm krijgen en zich ontvouwen.

Namen en foto's in de interviews zijn meestal gefingeerd. Her en der is een stukje aangepast.
Therapeut Peter Spelbos

Jaren terug heb ik in het kader van wie ik toen was Liberiaanse vluchtelingen in Danané, Ivoorkust, geïnterviewd. Een ander leven waaraan ik met nostalgie kan terugdenken.

Veel leesplezier,
Peter Spelbos.