Boosheid, woede en boos gedrag
Peter Spelbos is specialist op het vlak van leren omgaan met de eigen agressie.
Waar boosheid de emotie is, is boos gedrag het gedrag wat je toont onder invloed van deze emotie. Boos en woedend gedrag zijn lichte vormen van agressief gedrag, gedrag wat zich kenmerkt doordat je jezelf boven de ander stelt en de relatie met die ander sterk wilt beïnvloeden en/of controleren.
Handelen uit boosheid of woede is zeker niet altijd negatief. Je oefent kracht uit en dat is nuttig wanneer je het ergens niet mee eens bent of je je bedreigd voelt en dat teniet wilt doen. Maar als je niet kunt omgaan met je boosheid, maak je waarschijnlijk veel kapot.
Veel van het boze gedrag zet je 'automatisch' in, meestal in situaties waarin je je onzeker of gefrustreerd voelt. Je reageert dan vanuit je emoties en weet gewoon niet anders te reageren. Overreageren ligt zo nogal voor de hand met als resultaat dat de ander fel op jou reageert, en jij weer op de ander.
Vormen van boosheid en boos gedrag
In combinatie met angstig of ontwijkend gedrag komt vaak oppotten van boosheid voor: je slikt iets van een ander totdat het je uiteindelijk teveel wordt. Dan ontplof je, en wordt weer rustig. Dit is een teken dat je te lang bent doorgegaan met iets accepteren wat je niet wilde en/of je bedenkingen erover niet in een discussie of dialoog hebt ingebracht.
Ook kun je boosheid als een verdedigingswal gebruiken. Anderen mogen dan niet zien dat onder dat laagje boosheid een kwetsbaar persoon zit die misschien wel bang is in paniek te schieten bij alles wat op hem af komt. Dit speelt dikwijls een rol bij mensen die nogal makkelijk autoritair of bedillerig gedrag laten zien.
Soms verbergen mensen (onbewust) hun agressieve gedrag achter ander gedrag. Ze doen dit omdat ze geleerd hebben dat je boosheid laten zien niet acceptabel is. Stelselmatig liegen, grote verhalen vertellen, veel en harde grappen maken, manipuleren, bemoeizuchtig of cynisch zijn, kun je zien als verhulde maar geaccepteerde vormen van agressie.
Een stap verder dan boosheid gaat passief-agressief gedrag: agressief gedrag wat niet als zodanig wordt geuit. Je verzet je op alle mogelijke manieren behalve openlijk. Misschien probeer je uit alle macht elke discussie te winnen of kun je nooit toegeven dat je fout bent geweest. Misschien ben je goed in dreigen of manipuleren.
Agressief gedrag kan zich ook naar binnen keren. Je vindt jezelf niets waard en zoekt de oorzaak van allerlei vervelende situaties bij voorkeur bij jezelf. Het levert sterk polair gedrag op. Soms haat je je zelfs zo erg dat je aan de drank of drugs gaat, of jezelf wat aandoet.
Omgaan met boosheid en agressie
Zeggen wat je te zeggen hebt, voor jezelf opkomen, boosheid, woede, slaan. Zonder agressie kan geen mens leven maar doorschieten in het agressieve is te veel van het goede. Het maakt je zeker lastig bindingen aan te gaan en te onderhouden.
Doorschieten in agressie ontwikkel je in reactie op angsten, stelselmatige onderdrukking, provocatie of afwijzing. Je geeft het ook makkelijk van generatie op generatie door. Maar uiteindelijk heb je toch zelf een groot aandeel in de instandhouding ervan.
Afleren van boos, woedend gedrag en aanleren van functioneel assertief gedrag waarin je emoties een plek hebben gekregen, gaat meestal goed met behulp van therapie. Daarin leer je enerzijds praktisch om te gaan met je agressie, anderzijds leer je waar het vandaan komt en hoe je het in stand houdt. Een voorwaarde om de therapie tot een goed einde te brengen is dat je sterk gemotiveerd bent om te veranderen. Lichte vormen van agressie kun je ook middels een brede assertiviteitstraining verhelpen.
In Nederland zijn een aantal therapeuten gespecialiseerd in het leren omgaan met de eigen agressie, waaronder Peter Spelbos. Daarnaast vind je binnen de ggz-instellingen gespecialiseerde instituten die zich met agressieregulatie bezig houden. Kijk voor meer informatie hierover bij de agressie pagina's en de ggz linkpagina.
Gerelateerde pagina' s:
- Agressie
- Aspecten van agressie
- Er niet bij kunnen
- Omstandigheden
- Oorzaken van agressie
- Agressie regulatie
- Theorieën
- Agressie zelfhulp
- Assertiviteit
- Gehoorzaamheid & conformisme
- Begeleiding