Van overspannenheid tot burnout
Je geeft je in je werk of gezin voor 120%. Want dat hoort, vind je. En laten we eerlijk zijn, de complimenten en lof die je daarvoor krijgt, vind je ook prettig.
Maar opeens is wat je geeft niet meer voldoende. Misschien is er gereorganiseerd op je werk of zijn de omstandigheden veranderd of sta jij, wellicht ongemnerkt, anders in het leven. Of ben je moe of ziek geworden, of gewoon ouder en kost datgene wat je moet doen meer energie dan je gewend was.
In ieder geval, je raakt gefrustreerd en gestresst. Want het lijkt wel of je je nu voor 130% moet geven. En er is meer irritatie terwijl complimentjes uitblijven. Misschien voel je je schuldig dat het niet gaat zoals je dat wilt. Of ben je boos.
Je kaart je problemen aan maar het levert niets op, niemand luistert. Na nog meer hard werken, frustratie en stress, besef je dat je in een negatieve spiraal zit. Toch kun je niet stoppen.
Dan, na een tijdje, vaak opgedrongen in de vorm van een conflict of ziekte, klap je in elkaar en heb je je burnout.
Mismatch
De oorzaak van een burnout is in essentie een mismatch tussen wat jíj wilt en vindt dat je moet doen en wat anderen - je werk, je familie - van jou verwachten of eisen.
Deze mismatch zorgt in een omgeving waar een (te) groot beroep op je wordt gedaan of waar jij bovenmatig kunt presteren zonder dat daar grenzen aan worden gesteld, voor (te) veel spanning. Als je dan ook nog iets doet wat je uitput, boven je macht is, of waarbij waardering uitblijft, is je burnout in de maak.
Hoe langer je met deze mismatch doorloopt, des te sterker beschadig je jezelf. Want een overstressed lichaam maakt zijn eigen depressie, lethargie, desillusie en gespletenheid. Op een dag kan je lijf het niet meer aan, zit je psychisch behoorlijk in de knoop, en heb je je burnout.
Achtergrond
Een definitie van burnout (Hoogduin ea, in Behandelingsstrategieën bij Burnout) luidt: een psychische uitputtingstoestand ten gevolge van de verstoring van de energiebalans.
In essentie is een burn-out een combinatie van op een verkeerde manier omgaan met angst en overmatige stress. Met als kernbegrippen moeten en zo hoort het.
Het fenomeen is van alle tijden maar kwam de laatste decennia sterk in de belangstelling door een toename van het aantal mensen met burnout-klachten. De reden hiervan is waarschijnlijk de andere manier van organisatie van arbeid in vergelijking met vroeger in combinatie met de maatschappelijke nadruk op presteren en scoren.
Mensen die een burn-out krijgen hebben dikwijls iets grenzeloos. Ze zijn misschien heel makkelijk in het accepteren van wat een ander hen vraagt en wellicht heel streng in wat hoort en wat niet. Of vinden dat ze altijd voor een ander moeten zorgen terwijl ze zelf op het tweede plan komen.
Je kunt van een burnout af komen. Daarbij moet je wel op twee fronten tegelijk werken: de psychische klacht en de overstress die een klap voor je lijf is geweest. Voor dat laatste zijn buiten zijn en veel bewegen belangrijk.
Het komt voor dat mensen voor een tweede of zelfs een derde keer een burnout krijgen. Realiseer je wel dat je van elke volgende burnout moeilijker herstelt: het kost je meer tijd en uiteindelijk herstel je nooit voor honderd procent.
Gerelateerde pagina' s: Burnouttest - Stress - Stresstest - Piekertest - Gehoorzaamheid