Depressiviteit, depressie en je depressief voelen
Je leven lijkt zinloos, uitzichtloos, oneindig bedrukkend, knellend en kwellend. Je voelt je eenzaam maar vermijdt contacten. Je wilt je het liefst verbergen. In bed of, wanneer dat niet kan, ergens anders waar het donker en stil is.
Je leeft je leven maar je afvragen waarom je zo denkt en voelt doe je niet. Want het is zoals het is en daar verandert niemand wat aan, zeker jij niet, dat weet je al jaren. En daarom voel je je ook zo depressief want het leven is zo bleek en vlak, zo zonder enige sprankeling.
Kenmerken van depressie
De belangsrijkste kenmerken van depressiviteit zijn een neerslachtige stemming en verlies van interesse en plezier in het leven.
Volgens de DSM-IV - een diagnoseinstrument in gebruik bij therapeuten - ben je depressief wanneer je voldoet aan de volgende criteria:
1. Gedurende twee weken vertoon je minstens vijf van de negen volgende symptomen: (a) depressieve stemming gedurende het grootste deel van de dag, (b) elke dag duidelijk weinig interesse of plezier in wat je doet, (c) een duidelijke gewichtstoe- of afname zonder aanwijsbare oorzaak, (d) moeite met in- of doorslapen of juist overmatige slaperigheid, (e) remming in de bewegingen, (f) dagelijkse moeheid of verlies van energie, (g) buitensporige gevoelens van waardeloosheid en/of schuld, (h) besluiteloosheid, bovenmatige concentratieproblemen en/of niet kunnen nadenken, (i) bovenmatige gedachten aan dood en/of zelfdoding.
2. Deze symptomen veroorzaken lijden en zijn van invloed op hoe je privé en in werk functioneert.
3. Deze symptomen zijn niet het gevolg van het slikken van medicijnen of een ziekte.
4. De symptomen zijn niet een deel van een rouwproces wegens het overlijden van geliefde personen.
Een staat van zijn
Depressiviteit is een staat van zijn. Je kunt het vergelijken met hoe een konijn zich voelt, gevangen in het licht van een auto die in het donker op hem af komt.
Het konijn kan niet meer bewegen, voelt zich bevroren. Omdat het diep van binnen 'weet' dat vechten of vluchten niet meer zal werken. Het heeft het opgegeven en wacht. Tot het eind er op volgt.
Achtergronden
Depressiviteit kan op alle leeftijden ontstaan maar niemand wordt zomaar depressief.
Meestal is het een mix van aanleg in combinatie met (abrupte) gebeurtenissen of veranderingen met belangrijke gevolgen die maar moeilijk te hanteren zijn - zoals het verlies van partner, kind, inkomen, status, lichamelijke integriteit - en een zelfstructuur die het moeilijk maakt met de verandering en haar gevolgen om te gaan - bijvoorbeeld niet goed voor jezelf kunnen opkomen en vooral gefixeerd zijn op anderen en het andere.
Je wordt geboren, groeit op, en leert, alleen en in omgang met anderen, wat jij wilt in dit leven. Soms krijgen mensen dat niet voor elkaar, weten wat ze willen. En als ze dat al weten, vinden ze het misschien heel eng en/of moeilijk daar vorm aan geven.
Ze laten zich door anderen alle kanten optrekken. Of ze zijn geobsedeerd door iets wat die ander hen heeft aangedaan en weten niet daarvan los te komen. Totdat ze hun eigen wil helemaal opzij hebben gezet, denken dat ze weerloos zijn en geen kant meer op kunnen.
Tegelijkertijd is het leven en het lot mensen niet altijd gunstig gezind. Oorlog, rampen, ongelukken, 's mensen slechte kanten. Voor een deel heb je het leven te nemen zoals het komt, en dat is soms lastig te accepteren.
Als je eenmaal een depressieve periode hebt meegemaakt, is er kans op herhaling. Deze kans neemt toe naarmate je vaker depressieve periodes hebt gehad.
Man en vrouw en depressiviteit
Gemiddeld genomen lopen, in onze Westerse samenleving, vrouwen meer kans depressief te raken dan mannen.
De reden hiervoor is dat vrouwen anders in elkaar steken dan mannen en dat ze daarom andere prioriteiten hebben, prioriteiten die minder makkelijk bereikbaar zijn in een individueel georiënteerde samenleving gericht op macht, presteren en scoren dan in een samenleving die gericht is op het relationele.
Meditatie vervangt antidepressiva
Na acht weken cognitieve therapie op basis van aandachtsmeditatie (mindfulness) kon driekwart van 61 patiënten met terugkerende zware depressies stoppen met het gebruik van medicijnen tegen depressie. De rest kon toe met een lagere dosis dan de controlegroep die alleen antidepressiva kreeg.
Britse psychologen schrijven dat in de gisteren uitgekomen uitgave van Journal of Consulting and Clinical Psychology. Mensen met terugkerende depressies moeten, nadat ze zijn opgeknapt, nog minimaal twee jaar antidepressiva slikken om terugval te voorkomen. Vaak hebben ze last van bijwerkingen. Qua resultaat was de mindfulness-therapie vergelijkbaar met reguliere behandeling. Bovendien hadden mensen in de testgroep minder hevige depressieve symptomen en een betere levenskwaliteit. NRC-Handelsblad 2 dec 08.
Mindfulness
Is het antwoord van de officiële therapeutische wereld op de mixen van meditatie en therapie die al jaar en dag worden aangeboden door het alternatieve circuit als alternatief voor de pillen van de psychiaters.
- Als Mindfulness door een alternatief therapeut zou zijn ontwikkeld zou het waarschijnlijk zijn afgeserveerd als niet wetenschappelijk). Een hype, maar toch. Doen. Of iets soortgelijks. Yoga. Meditatie. Looptraining. Iets creatiefs. Maar wel naast een degelijk therapietraject. -
Erkenning
Eindelijk, na ruim 50 jaar strijd, miljarden pillen, miljoenen verslaafden en miljarden euro verspilling verder, eindelijk enig gezond verstand in de wereld van de officiële geestelijke gezondheidszorg in Nederland.
Het gebruik van pillen bij depressieve en angstklachten wordt sinds medio dit jaar, 2009, officieel niet meer bevordert; het wordt zelfs afgeraden. Meditatieve therapeutische methodieken en therapeutische ondersteuning gericht op beleving, worden nu erkend als beter werkzaam en helend dan de gebruikelijke psychiatrische methodieken.
Onze Westerse samenleving waardeert vooral de mannelijke versie van het leven. Je wordt gewaardeerd om wat je bereikt, niet om hoe vriendelijk of sociaal je bent of hoe je je verbindt met anderen of hoe goed je kunt zorgen voor anderen.
Wanneer mannen hun draai in het leven niet kunnen vinden, kunnen ze daarom meestal nog wel iets vinden dat hun gevoel van eigenwaarde, hun zelfrespect, voedt.
Wellicht kunnen ze terugkijken op een geslaagde carrière of zijn ze rijk geworden en kunnen dat laten zien aan anderen. of wellicht kunnen ze zich storten op, bijvoorbeeld, het ontwerpen van websites, lesgeven, of het repareren van motoren. Alemaal doe-dingen die intrinsiek zelfrespect kunnen oproepen mits je daar gevoelig voor bent (en mannen zijn dat).
Vrouwen hebben, in het algemeen, al deze mogelijkheden in mindere mate. Niet zozeer omdat ze er minder toegang toe zouden hebben alswel dat ze er minder affiniteit mee hebben. Voor hen werken deze oplossingen simpelweg niet zo goed.
Voor vrouwen betekent depressiviteit vooral de onmogelijkheid hun leven zinvol te plooien rondom het samen-zijn, samen-ervaren, samen-delen en daarvan afgeleide vormen, en daarbinnen geen weg weten met - of ruimte zien voor - de diepste eigen wensen en verlangens. Voor vrouwen betekent depressiviteit vooral enorme eenzaamheid.
(Kijk voor een diepergaande beschrijving van man-vrouw verschillen op de pagina Man & Vrouw.)
Van je depressie af komen
Het probleem aan depressief zijn en beter worden is dat wanneer je depressief bent, je maar moeilijk naar jezelf kunt kijken. Je kunt nauwelijks reflecteren op wat je doet en jezelf géén schop geven, terwijl dat wel nodig is. Zeker in het begin moet alle initiatief en verandering van buiten komen.
Wat werkt is om te starten met een programma met strikte regels, gericht op het bieden van structuur en fysiek oké voelen. Daarna leer je ervaren dat het leven ook voor jou positieve kanten kan hebben en dat jij daar een rol in hebt. Tenminste, als je dit wilt.
Het kan een langdurig gevecht zijn om van je depressieve gevoelens af te komen en je leven op zo'n manier opnieuw in te richten dat je er vrede mee hebt en er weer plezier uit haalt.
En ja, er zijn vormen van depressiviteit - vooral die waarbij de genetische aanleg een grote rol speelt of waarbij de achterliggende ervaringen echt heel heftig, traumatisch, zijn geweest - waar je niet (meer) vanaf komt. Waarbij je enkel door het slikken van medicijnen je leven draagbaar maakt.
Psychiater, psycholoog of therapeut?
Traditioneel stuurt de Nederlandse huisarts een patiënt met depressieve klachten naar de psychiater die vervolgens een paar gesprekken voert en pillen voorschrijft waar je vervolgens ettelijke jaren, soms wel 15 of 25, aan vastzit zonder dat er enig persoon vragen stelt.
Besef dan dat het (langdurig) slikken van anti-depressiva je problemen niet wegneemt of oplost maar enkel de negatieve beleving ervan dempt. Je schuift de problemen voor je uit en moet ze later oplossen (of niet natuurlijk). Je krijgt er echter wel een probleem bij: je raakt verslaafd aan de pillen.
Psychologen en (psycho-)therapeuten boeken daarom meestal betere resultaten in het begeleiden van personen met depressieve klachten dan de psychiaters en huisartsen met hun pillen, zeker in die gevallen waarbij de depressie ontstaat op basis van een zijnsproblematiek.
Dit betere resultaat van psychologen en therapeuten is in het buitenland vaak genoeg aangetoond, alleen wil dit nog niet zo doordringen tot het Nederlandse wereldje - waarom niet? vraag je je wel eens af. Zie ook de inzet op deze pagina.
Gerelateerde pagina' s:
Eenzaamheid
- Psychische klachten
- Begeleiding
- Gehoorzaamheid
- Emotionele problemen
- Stress
- Boosheid & woede
- Verdriet & rouw