Relaties en relatieproblemen

Hoewel een relatie een heel natuurlijk iets is, is het ook een constructie waaraan je gedurende de relatie naargelang beider ontwikkeling en wensen moet bouwen. Want de juiste of goede relatie bestaat niet.

Wel kun je iets zeggen over wat een relatie vruchtbaar en plezierig maakt voor beide partners. De kern daarvan is dat elke partner op eigen wijze tevredenheid beleeft aan de ander en aan het samenzijn met die ander, terwijl de relatie stimulerend werkt voor ieders ontwikkeling apart én gezamenlijk. Er is liefde, verbinding, intimiteit en toewijding.

Relatieproblemen

Relatieproblemen zijn alle problemen de relatie betreffende die tussen de partners spelen. Ze zijn meestal vooral psychisch en emotioneel van aard. Relatieproblemen hebben een eigen dynamiek waarop het lastig is grip te krijgen en leiden wanneer ze niet opgelost worden, niet alleen tot een verdieping van het probleem binnen de relatie, maar ook tot een verslechtering van de relatie zelf.

Relatieproblemen kunnen leiden tot het einde van de relatie, maar dit hoeft niet zo te zijn. Beide partners kunnen een blinde vlek voor het probleem ontwikkelen en het als bij afspraak negeren. Een andere mogelijkheid is dat ze een oplossing zoeken die het probleem omzeilt. Een derde mogelijkheid is dat ze professionele hulp zoeken.

Een relatie heb je met z'n tweeën, relatieproblemen ook. In het algemeen ligt de oorzaak van problemen in de relatie bij beiden en heeft het weinig zin om beschuldigend naar de een of ander te wijzen dat die zijn gedrag moet veranderen. Het oplossen van de problemen is dan uiteraard ook een gedeelde verantwoordelijkheid.

Natuurlijk komt het voor dat een van de partners in vergelijking tot de ander een zwaar probleem in de relatie brengt. Dat bijvoorbeeld de een nogal agressief is terwijl de ander geen noemenswaardige lastig gedrag inbrengt.

Toch is het ook in zulke gevallen verstandig uit te gaan van het idee dat voor de problemen, en dus ook de oplossing ervan, beide partners verantwoordelijk zijn. Enerzijds doet dit recht aan het concept van samen een relatie hebben terwijl anderzijds het de oplossing van het probleem waarschijnlijk positief beïnvloedt.

Wanneer is een probleem een probleem?

Als een partner een gat in zijn hand heeft terwijl de ander zuinig en autoritair is, kun je zo uittekenen dat op dat punt een conflict ontstaat. Wanneer daarentegen de autoritaire partner een toegeeflijk persoon zou zijn, is het goed mogelijk dat er geen probleem meer is omdat het gat in de hand door beiden wordt ervaren als makkelijk geld uitgeven.

Dit voorbeeld illustreert dat in de kern de vraag wat in relaties een probleem is en wat niet, een filosofische en ethische kant heeft, en daarmee ook een kwestie is van perceptie.

De oplossing van relatieproblemen is daarom veelal gelegen in een combinatie van verandering van de interactiepatronen tussen de partners én verandering van de perceptie naar elkaar, en naar wat er tussen de partners speelt op dieper gelegen niveaus.

Verdorde relaties

Wanneer de liefdesrelatie geen stand meer houdt, gaat ze veelal over in een ander type relatie. Zoals een zakelijke relatie, een vriendschapsrelatie, of een broer-zusrelatie.

In zakelijke relaties staat het zakelijke voorop: er is een gezamenlijk doel en elke partner weet wat zijn deel in de taken en verantwoordelijkheden zijn. Er is geen sprake van een liefdevolle binding, intimiteit of seksualiteit. De liefde is weg. Het kale blijft over.

Vriendschapsrelaties hebben als kenmerk onder meer een wederzijdse positieve bejegening en een redelijk eerlijk geven en nemen. Vriendschapsrelaties gaan vaak niet diep, maar bergen wel een vriendelijke, gemoedelijke band in zich. Er is binnen de relatie ruimte voor intimiteit en seksualiteit, hoewel die er vooral op gericht zijn om jezelf en de ander te plezieren: het is een vriendendienst.

De broer-zusrelatie is in de kern een variatie op de vriendschapsrelatie. Maar wel een waar de seksualiteit en vaak ook de intimiteit uit zijn verdwenen. Enkel het gemak en de vertrouwelijkheid zijn gebleven. Voorwaar een smalle basis om verder te gaan.

Heb je een goede relatie of niet?

Hoe weet je nu of je een vruchtbare, plezierige relatie hebt of niet? Buiten dat je het meestal gevoelsmatig wel weet, kun je ook je relatie uiteen rafelen naar een aantal domeinen en alleen of samen met je partner kijken naar hoe jullie dat nou doen en of je daar tevreden mee bent of niet. Je test, zeg maar, je relatie.

De domeinen die ik onderscheid zijn: (1) communicatie en interactie, (2) veiligheid en geborgenheid, (3) zorgen voor elkaar en onbaatzuchtigheid, (4) intimiteit en seksualiteit, (5) verbinding en hechting, (6) macht en autonomie, (7) dromen, (8) liefde voor elkaar, (9) het onderhoud van de relatie.

Het zijn de kanten die aan elke relatie zitten en die we altijd tegenkomen in onze omgang met de partner. Op straffe van het foutlopen van je relatie, moeten jullie, je partner en jij, binnen elk domein een evenwicht vinden. Niet alleen nu, maar telkens opnieuw, de hele relatie lang.

Relatietherapie

Een relatietherapeut begeleidt paren bij het zoeken naar een nieuwe balans in hun relatie. Het gaat daarbij vooral om hoe het stel in het hier en nu met elkaar omgaat, ook al liggen de oorzaken van de relatieproblemen in het verleden. De meeste therapeuten werken dan ook vooral praktisch en pragmatisch.

Die paren hebben de grootste kans om met relatietherapie verder te komen die relatief lichte problemen hebben, niet te lang wachten voordat ze naar de therapeut gaan, én die bereid zijn aan zichzelf te werken. Een relatie is immers niet sterker dan de partners die haar dragen.

Interview

Hieronder een link naar een interview met Conny Heuvelman over relaties en relatietherapie in het Haarlems Dagblad.

[Interview Conny Heuvelman.pdf]