Psychotherapie en counseling

Het woord Therapie komt van Therapeia, een oud-Grieks woord. De betekenis hiervan luidt ongeveer: Het geven van zorg en aandacht aan een ander door te pogen naast of met die ander te staan als hij of zij in de wereld is en zijn leven leeft. (Evans, in: Dialogue with R.D. Laing, Praeger, New York 1981).

Deze definitie van therapie is nog steeds geldig. Psychotherapie en counseling zijn vormen van persoonlijke begeleiding voor mensen met psychische klachten of problemen, of vragen die met het psychische verband houden. Dit psychische heeft altijd betrekking op aspecten van het zijn, het leven.

Tijdens de begeleiding leer je als cliënt waar je vraag, klacht of probleem vandaan komt, hoe je er mee om gaat, en hoe dat ook anders kan. Je verwerft inzichten en ziet mogelijkheden om het eigen gedrag en de visie op het leven te veranderen.

Counseling is vooral gericht op hoe je in het hier en nu leeft terwijl bij therapie ook gekeken wordt naar je jeugd en verleden omdat je daar, is het idee, vaak de oorzaak van je huidige problemen kunt vinden.

Ons verleden

Dat idee is niet vreemd want ons verleden bepaalt voor een groot deel hoe we ons huidige bestaan ervaren en inrichten, hoe we gewoon zijn te denken, voelen en doen. Wat dat betreft zijn we echt dieren: we ontwikkelen patronen en daar doen we het dan de rest van ons leven mee.

Als kind leerden we wat goed en fout is en hoe we met onszelf en anderen horen om te gaan. We leerden waar we naar horen te streven, zoals bijvoorbeeld geld, carrière of geluk, en waarnaar niet. We leerden ons te hechten - of juist niet.

Daarnaast deden we talloze andere ervaringen op, die de ervaringen uit onze opvoeding compenseerden of juist versterkten. Sommigen hadden heel vervelende, misschien wel traumatische ervaringen. Gebeurtenissen waaraan ze nu liever niet meer denken maar waarop ze in reactie misschien wel extra angstig of agressief geworden zijn.

Psychotherapie helpt bij het helen en loskomen van dat verleden.

Naast het verwerven van inzicht zijn daarbij ook de corrigerende (emotionele) ervaring en het aanleren van nieuw gedrag belangrijk, evenals het leren verantwoordelijkheid te nemen voor je leven. Bijvoorbeeld dat je je bewust wordt dat je rustig boos kunt worden zonder de ander te verliezen.

Counseling of psychotherapie

Het verschil tussen counseling en therapie is gradueel. Wanneer je vast zit in iets en zonder hulp van buiten niet vooruit komt maar toch gewoon in staat bent je leven te leiden, kun je goed met counseling toe.

De counselor begeleidt door structurering van het proces, het geven van feedback en adviezen, en het brengen tot inzichten en bewust worden van mogelijkheden. De counselor werkt vooral ontwikkelingsgericht en coachend.

Wanneer je niet goed in staat bent 'normaal' te functioneren omdat je psychische probleem te zwaar is, is psychotherapie de aangewezen weg.

De therapeut structureert het proces, geeft feedback en adviezen, brengt tot inzichten, en pleegt interventies om je zelfsturing, genezingskracht, en het nemen van verantwoordelijkheid voor je leven te versterken. De therapeut is eerder probleemgericht en werkt zowel in het verleden als het heden en de toekomst.

Het kader

Elke vorm van therapie en counseling heeft een kader waarin impliciet of expliciet vastligt wat een (goed) leven is, wat psychische problemen precies zijn, en ook hoe je van ze afkomt.

Elke therapievorm staat een bepaalde kijk op het leven voor die doorklinkt in de aanpak die ze voorstaat.

De therapeut die met deze therapievorm werkt, accepteert deze uitgangspunten en brengt ze, veelal onbewust, in het contact met de cliënt in. Therapeuten kunnen sterk normatief zijn.

Geen wetenschap

Ook al proberen velen, niet in de laatste plaats psychiaters en psychotherapeuten, dat te doen voorkomen, psychotherapie is geen wetenschap maar een ambacht.

Psychotherapie is gewoon een vak, uitgeoefend door iemand die er voor geleerd en geoefend heeft.

Zoals dat voor elk ambacht geldt, zijn de gebruikte technieken belangrijk maar de persoon van de ambachtsman, en zijn insteek en ideeën over het leven en hoe zijn werk te doen, minimaal even belangrijk.

De juiste therapie bestaat niet, evenmin als de beste of de meest succesvolle.

In het algemeen werken die vormen van therapie goed die nauw aansluiten bij jouw opvattingen over het leven.

Hoe meer iets aanluit bij jouw belevingswereld, des te minder weerstand je voelt bij het onderzoeken van je eigen opvattingen en des te eerder je bereid bent ze te wijzigen of aan te passen.