Wat partners bij elkaar houdt
In het prille begin van een relatie is meestal de wederzijdse fysieke aantrekkingskracht dé grote magische kracht die de partners bindt in een relatie en haar op gang houdt.
Maar na verloop van tijd verandert dit. Altijd. De spanning van het nieuwe en onbekende vloeit weg en komt nooit meer terug. Je mag hopen dat de wederzijdse fysieke aantrekkingskracht zich vertaalt naar een breed gevoelde intimiteit en een als prettig ervaren seksueel verkeer.
Wat blijft als datgene wat de partners in een relatie bindt, en wat dan ook de ruimte krijgt om duidelijker naar voren te komen, zijn de overlevingsstrategieën die beide partners hanteren en die op een bepaalde manier conflicteren of juist vloeiend samengaan.
De overlevingsstrategieën
Overlevingsstrategieën zijn kenmerkende basale patronen van denken, voelen en doen die mensen vroeg in hun leven ontwikkelen en inzetten zogauw zich situaties voordoen die daartoe als het ware oproepen. Het inzetten van dit gedrag levert je, zo heb je geleerd en ervaren, op allerlei manieren veel rust op.
Zo zijn er gedragspatronen die je kunt omschrijven als laat maar - iemand die gewend is veel te slikken van een ander - en ik zorg graag voor anderen - iemand die gewend is anderen te verwennen en het naar de zin te maken. En er zijn patronen als ik red graag anderen en ik zeg wel hoe het moet.
Deze gedragspatronen zijn niet uniek (afhankelijk van het systeem wat je gebruikt - een gedragstypologie als deze komt in vrijwel elk gevestigd psychologisch systeem voor - kun je acht tot tien primaire gedragspatronen onderscheiden) en elk mens volgt, op een gelaagd niveau, meerdere van deze gedragspatronen.
Op het niveau onder het meest openlijke en kenmerkende, vind je andere, minder openlijke interactiepatronen die misschien wel tegengesteld zijn aan die je zo ziet. Zo komt het nogal eens voor dat iemand die vrijwel altijd zo meegaand is, ook veel agressie in zich heeft die er bij tijd en wijle heel verkeerd kan uitkomen.
Deze gedragspatronen spelen altíjd tussen mensen, dus ook in partnerrelaties. Op psychologisch niveau vormen ze, naast de levensthema's die je bij elkaar herkent, de basis van een relatie.
Prinses zoekt prins op wit paard
En ja, het ligt erg voor de hand wat er dan gebeurt als je kijkt naar partnerrelaties: prinses zoekt prins om verzorgd te worden, dominant moedertypje zoekt mannelijk laat-maar typje, harde man zoekt vrouw die zich schikt, zweverig type zoekt een berg om rond te zweven.
De uitersten in interactiepatronen, in overlevingsstrategieën, zoeken elkaar op, altijd; het gemis moet worden opgevuld.
In het begin van een relatie of, liever gezegd, voordat een relatie in spe een relatie wordt, testen we de relatie op de ruimte die we krijgen van de ander om onze overlevingstrategieën uit te spelen.
Een prinses test haar partner of het geoorloofd is prinses te zijn en haakt af wanneer dit niet het geval blijkt. Een man die wil domineren maar die zijn toekomstige partner daartoe niet bereid vindt, zoekt, al is het misschien wel na enige strijd, een ander.
Een stabiel koppel overlevingsstrategieën geeft daarom, zo zou je daarom denken, een stabiele relatie. Maar dat is slechts ten dele zo.
De groeiende tegenstelling: de collusie
In het begin van de relatie zijn de elkaar aanvullende overlevingsstrategieën inderdaad een stabiliserende en bindende factor. De patronen bevestigen beide partners in hoe ze in elkaar zitten en geven rust en ruimte om een positief gevoel naar jezelf en de ander te ervaren. Maar na een tijdje gaan de elkaar aanvullende patronen tegen de relatie in werken.
Eén reden hiervoor is dat hoewel onze overlevingsstrategieën in essentie gedurende ons leven in de kern niet sterk veranderen en we dus onze kenmerkende streken altijd behouden, we wel ouder en zelfstandiger worden. Elk nieuw jaar hebben we dat aanvullende gedrag van die ander minder nodig, we kunnen er immers zelf steeds beter in voorzien.
Een tweede reden is dat we, naarmate we langer een relatie hebben, vaak minder bereid zijn dat typerende gedrag van die ander te accepteren. Het voelt steeds knellender, belerender, of juist afhankelijker of meer slachtofferig - daar heb je mevrouw de prinses weer; wordt ze nou nooit eens volwassen?. We ervaren steeds meer het negatieve eraan en merken de positieve elementen erin niet of nauwelijks meer op.
Het gevolg is dat we geneigd zijn ons tegen onze partner af te zetten en we regelmatig in een conflict belanden. Waar eerst dankbaarheid, steun en plezier gedeeld werden, gaat het schuren en groeit het conflict. De collusie (de term is van Willi), de wederzijdse negatieve verstrengeling, is een feit.
Het is hierin vooral onze beleving die telt, niet zozeer wat er werkelijk is. Misschien is die partner die in jouw ogen altijd zo dominant is dat juist wel minder dan eerst en is leeft die prinses misschien wel minder tussen de roze wolken dan eerst.
Je overlevingstrategieën overleven
Het is voor beiden noodzakelijk anders te leren kijken naar de overlevingsstrategieën, zowel die van jezelf als van de ander, die bij te stellen en, voorzover mogelijk, de schadelijke kanten eraan te elimineren of om te buigen. Beide partners dienen elkaar meer recht te doen en te zien hoe ze werkelijk zijn.
Het kan niet meer zo zijn dat een zweverig typje rondom een berg dwarrelt. Nee, de berg dient te bewegen en het zweverig typje dient op eigen te benen staan. Het zorgende type gaat minder zorgen en de prinses laat zich minder verzorgen.
Dit stelsel van aan elkaar aangepaste overlevingstrategieën op zijn tijd een nieuwe draai geven is continu de grootste uitdaging in elke relatie.
Velen krijgen dit voor elkaar en houden er verdieping en ruimte in de relatie aan over. Ze ervaren hoe het is om op een prettige, volwassen manier met elkaar om te gaan zonder in te sterke afhankelijkheden te schieten.
Anderen echter krijgen, om diverse redenen, deze ombuiging in interactiepatronen niet voor elkaar. Ze blijven hangen in verwijten en ontgoocheling over en weer en besluiten, uiteindelijk, uit elkaar te gaan of zich terug te trekken op eigen bastions waardoor de relatie zelf nauwelijks nog kans krijgt.
Het is het onvermogen wat zo duidelijk naar buiten komt in de vorm van 'als jij nou maar eens ... dan ...'. Bitterheid, teleurstelling, ruzie en afstand.
Gerelateerde pagina' s:
Liefdesrelaties
- Liefde en verliefdheid
- Relatieproblemen
- De goede relatie
- Ruzie & conflict
- Gezamenlijkheid
- Vreemdgaan
- Binding & hechting
- Intieme vreemden
- Twaalf basisregels
- Liefdeskunst
- Relatietest
- Relaties en problemen
- Relatietherapie
- Relatieweekend (training)