Heel intelligent of hoogbegaafd zijn
Je bent breed georiënteerd en vindt bijna alles interessant. Je richt je meer op de inhoud dan op de vorm. Je denkt, analyseert en schakelt snel, bent een kei in het vinden van oplossingen en het leggen van niet voor de hand liggende relaties. Je denkt op meerdere niveaus tegelijk, chaotisch bijna, en gaat soms zo snel dat je jezelf niet kunt bijhouden. Je hebt genoeg aan een half woord en het kleinste gebaar.
Dit is zo'n beetje het standaardbeeld van een zeer intelligent persoon. Het klopt meestal ook, alleen is dit niet alles. Want hoog-intelligent zijn heeft een keerzijde.
De keerzijde
De keerzijde van zeer intelligent zijn is dat anderen dat niet zijn, en jij dus afsteekt bij die anderen. Dit anders-zijn is lastig in contacten en ontmoetingen, ook al is niemand op zoek naar problemen.
Je kunt het vergelijken met bloedmooi zijn tussen anderen die dat niet zijn of zwart zijn in een blanke wereld. Of zwakbegaafd tussen normaal begaafd. Of vrouw tussen allemaal mannen of niet-sporter tussen allemaal sporters. Je bent anders en steekt dus af.
In iets écht anders dan anderen zijn, roept spanning op en stelt hoge eisen aan hoe je omgaat met dit anders-zijn en de anderen. Dit geldt natuurlijk ook voor die anderen maar omdat die met meer zijn dan jij voelen ze minder behoefte zich aan jou aan te passen. Nee, het is jouw probleem, niet het hunne. Wat dat betreft zou je net zo goed in een rolstoel kunnen zitten.
Problemen
Vaak vinden hoogbegaafden en hoog-intelligente personen al op vroege leeftijd weinig aansluiting bij leeftijdsgenoten. Ze laten zich in de rol van eenling dwingen of trekken zich in die rol terug. Die twee tendenzen versterken elkaar ook: het er-niet-bijhoren roept terugtrekgedrag op, welk gedrag weer het gevoel oproept dat je er niet bij hoort, en zo maar door. Van de weeromstuit gaan veel hoogbegaafden de rest van hun leven als eenling verder, op hun hoede voor de anderen.
Een probleem waar zeer intelligente mensen dikwijls tegenaan lopen en wat dit terugtrek- en er-niet-bijhoren-gedrag versterkt is dat hoogbegaafden, omdat ze zo sterk zijn op het cognitieve vlak, hun leven bij voorkeur op dat vlak bepalen - je bent ergens goed in, nietwaar? - en van de weeromstuit hun andere capaciteiten verwaarlozen. Hoogbegaafden zijn dikwijls heel beroerd in het omgaan met en waarnemen van hun eigen en andermans emoties.
Deze emotionele krukkigheid - een empatisch vermogen dat hoogbegaafden onvoldoende ontwikkelen danwel emoties die ze onvoldoende kunnen verwoorden - is op zich ook weer moeilijk bij het aangaan van bindingen en het ontwikkelen van een volwassen zelfbeeld. Het maakt het je lastig om relaties aan te gaan en te onderhouden én een (zin)vol leven te leiden omdat je, uiteindelijk, niet goed meer weet wat je wilt en maar in kringetjes blijft ronddraaien.
Van je problemen afkomen
Hoogbegaafden met psychische problemen die gerelateerd zijn aan wat ik hierboven beschrijf, komen daar dikwijls maar moeilijk van af. Vaak is er een grote halstarrigheid in het ontkennen van het eigen aandeel in het probleem en het koste wat kost vasthouden aan het intellectuele en het wegblijven van het emotionele. Totdat het niet meer gaat.
Deze halstarrigheid is natuurlijk ook niet bevorderlijk voor het aangaan van een binding met een therapeut (en natuurlijk zijn er ook genoeg therapeuten die niet goed weten om te gaan met hoogbegaafden), wat toch wel enigszins nodig is wil je met hulp van een therapeut kunnen veranderen.
Mijn praktijk
Onder mijn cliënten tel ik genoeg hoogbegaafden en hoog-intelligente personen. Meestal is dat plezierig werken voor mij (ik ben hoog intelligent en lid van Mensa Nederland) en voor degene die tegenover me zit. Soms is het zwaar wegens de besliste gehechtheid van de ander aan het logische en rationele, en het haast achterdochtige en afwijzende wegen van alles wat op hem of haar af komt. Toch, voor velen is het een vorm van thuiskomen.
Gerelateerde pagina's: Psychische problemen - Begeleiding - Existentiële psychotherapie - Ontstaan van identiteit - Eenzaamheid - Gehoorzaamheid