Jiska

Jiska (38) liep al geruime tijd vast op haar werk; ze werd begeleid door Peter Spelbos en volgde ook onze Assertiviteitstraining (naam en foto zijn fictief).

"Ik blijk veel invoelender te zijn dan ik dacht"

Hoogbegaafdheid kan zo z'n uitdagingen met zich meebrengen. Jiska (38) liep tegen problemen op in de interactie met anderen. Vooral op haar werk. "Mijn valkuilen komen veel voor bij mensen met hoogbegaafdheid. Voor ons kan het lastig zijn om aansluiting te vinden bij anderen." Na een jaar bij een andere coach deed ze een aantal individuele sessies bij Peter en haakte op zijn advies aan bij de assertiviteitstraining. Zowel de individuele aanpak als de groepsbenadering leverde haar bruikbare inzichten op.

Jiska werkte als projectleider in de maakindustrie: een technische mannenwereld. Daar merkte ze op dat haar collega's haar niet begrepen en dat ze haar doel niet bereikte. "Ik ben heel goed in het analyseren van situaties en benoemen waar het wringt. Mensen kunnen zich dan aangevallen voelen in hun functioneren of positie, terwijl ik alleen maar iets wil helpen verbeteren. Peter liet me inzien dat ik daardoor vaak afwijzende reacties kreeg. Door dat inzicht kan ik de manier waarop ik communiceer nu aanpassen. Hoewel dat de ene keer beter lukt dan de andere." jiska

De apenrots

In het eerste gesprek dat Jiska met Peter had, zei hij: "Groepsgedrag is gebaseerd op een apenrots. Het mannetje met het meeste bravoure zit bovenaan. Maar jij hebt geen respect voor mensen omdat ze bovenop de rots zitten, maar op basis van hun kennis en vaardigheden." Jiska: "Nadat Peter dat gezegd had, ben ik daar op gaan letten en ja hoor: het klopte. Verbazingwekkend dat ik dat niet eerder had gezien. Ik begrijp nu dat ik verder kom door uit te vinden wie het alfamannetje is en me aan die groepshiërarchie aan te passen. Dat werkt beter dan in discussie gaan en daarmee publiekelijk de positie van het alfamannetje bedreigen."

Als tegenreactie op de aanvaringen die Jiska's aanpak haar opleverde, kreeg ze de neiging om dicht te klappen. In de assertiviteitstraining kreeg ze de gelegenheid om andersoortige reacties te oefenen: "In rollenspellen werkten we bijvoorbeeld met de interactie tussen mensen met een hoge en een lage status. Ook heb ik geleerd om contact te maken met de ander, voor ik probeer mijn doel te bereiken. Maar het kost tijd om je zoiets echt eigen te maken. Ik denk nog regelmatig: 'Ben ik er nou wéér ingetrapt?! Voor je er erg in hebt, schiet je weer in je oude gedrag."

Ik word beter begrepen

Inmiddels heeft Jiska haar werkzaamheden verlegd en doet ze werk waarin ze beter tot haar recht komt. "Ik kom nu minder vaak in conflictsituaties terecht. Het werk dat ik nu doe, is meer conceptueel en cognitief. Dat merk ik ook aan mijn collega's: ik word hier veel beter begrepen."

De training leverde Jiska nog een ander inzicht op: "Vanwege mijn uitdagingen op het vlak van communicatie heb ik mezelf aangeleerd om me enthousiast, extravert en vrolijk op te stellen. Ik kom vaak ergens als een wervelwind binnen: daarmee blaas ik mensen helemaal omver. Maar eigenlijk ben ik een introvert persoon. Op de middelbare school ben ik mijn gedrag gaan aanpassen, omdat ik daar in sociaal opzicht voor beloond werd. Maar het vreet energie om je anders voor te doen dan je bent."

"Door het oefenen in contact maken met een ander, liet Conny me tijdens de training zien dat ik geen contact aanging met de ander. Zij speelde een ongevoelige, autoritaire manager, die me waanzinnig bekritiseerde. Dat kwam totaal niet binnen. Rationeel hoorde ik alles wat er gezegd werd, maar emotioneel sloot ik me af. 'Ervaring' had me geleerd, dat een dergelijk gesprek me toch niets zou opleveren, dus waarom zou ik het me laten raken? Maar als ik niks doe met het feit dat het me eigenlijk wel raakt, dan verandert er niks. In dit rollenspel leerde ik eerst bij mezelf ontdekken welke emotie ik voel, en deze vervolgens benoemen. En daardoor ontdekte ik dat ik best makkelijk bij mijn gevoelens kom, maar dat ik deze 'wegrationaliseer'. Wat erg makkelijk voor me is, waarschijnlijk mede omdat ik hoogbegaafd ben."

Even de tijd nemen

Tegen haar eigen verwachting in bleek Jiska een goed invoelingsvermogen te hebben. "Als ik er maar even de tijd voor neem", zegt ze. "Als ik voor een vergadering even rustig ga zitten en een paar keer goed in- en uitadem, dan merk ik dat effect direct. Ik word dan rustiger, gecentreerder. Ik maak me minder druk om dingen. Dat hoor ik ook terug van anderen, dat ik rustiger overkom."

Na de assertiviteitstraining besloot Jiska om nog een paar individuele sessie met Conny te doen. "Peter zit vooral op het cognitieve vlak; Conny juist op het emotionele. In het begin moest ik heel erg wennen aan de aanpak van Conny, maar ik merk dat die juist heel goed voor mij is, omdat het zo anders is dan wat ik mezelf in de loop der jaren heb aangeleerd. Ik wil een goede balans vinden tussen emotie en ratio. Ik verwacht ook nog wel wat sessies met Peter te gaan doen, om wat praktische zaken te bespreken die te maken hebben met mijn hoogbegaafdheid. Het is ontzettend fijn om met iemand te praten die zelf weet wat dat betekent. Ik was al eerder bij een coach geweest die zei dat hij ervaring had met begeleiden van hoogbegaafden, maar dat werkte helemaal niet. Ik ben blij dat deze ervaring met coaching veel beter is. Het heeft me veel opgeleverd. Zaken die voor anderen misschien basale inzichten zijn, maar voor mij waren het echte eye-openers."

Interviews

Het interview hier links is van de hand van Annelies Roon van de Schrijverij in Haarlem. © Annelies Roon juni '16.