Emotionele problemen

Problemen rondom van alles tot niets voelen en daar niet los van kunnen komen.

Emotie is een fysieke sensatie

Emoties. Een sneller kloppend hart. Haren die overeind staan. Een ontspannen blij gevoel. Woedend gescheld. Tranen die komen. Knikkende knieën. Kriebels in je buik.

Emoties zijn ingebakken in het menszijn. We zijn primaten en met onze emoties tasten we de wereld om ons heen af en interpreteren we wat er gebeurt. Het is onze meest primaire manier van ervaren en communiceren.

Emoties zijn lichamelijke sensaties, plus het besef van deze sensaties, in reactie op wat je meemaakt, ervaart of verwacht.

In essentie is het een combinatie van racende zenuwen, hormonen die hun werk doen, en veranderende spierspanning. Het lichaam reageert op wat is of komt. Het zet even het denken opzij en vertelt ons wat we van iets vinden of verwachten, of wat volgens ons dreigt.

Wat emoties vertellen

Alle emoties zijn variaties op, en gradaties van deze vier basisemoties: blijheid, boosheid, verdriet, angst. Daarvan is angst de meest basale, namelijk, de existentiële emotie waarvan alle andere zijn afgeleid, de angst voor het leven en de dood.

In haar basale vorm kennen we angst als de wens tot vluchten, en boosheid als de bereidheid om onszelf te verdedigen bij een dreiging, of iets waarvan we dénken dat het een dreiging is. Accepteren van een verlies of wat is, geeft wellicht verdriet terwijl we als er geen enkele dreiging ervaren, ons opgelucht en/of blij voelen.

Emoties en de variaties daarin zijn een groot geschenk voor de mens want ze vertellen ons hoe we een situatie precies ervaren - dit vind ik fijn, ik wil hier weg, ik vind je walgelijk, ik ben teleurgesteld, ik heb je lief, ik ben verdrietig, ik wil lachen. In combinatie met ons denken zijn ze de gereedschappen waarmee we contact maken en houden met onszelf en de buitenwereld.

Emotionele problemen

Emotionele problemen zijn problemen die te maken hebben met de beleving van de eigen emoties. Daarin kun je twee uitersten onderscheiden: geen emotie kunnen voelen en/of uiten danwel enkel maar emotie kunnen voelen en/of uiten.

Mensen die sterk in de emotie zitten, laten zich regeren door de emotie. Het lijkt wel alsof de emotie de baas is en er geen ruimte is voor het denken en de ratio. Dit kan voor iemand die dit niet gewend is, heel beangstigend zijn. Het kan voelen alsof je de grond onder je voeten kwijt bent.

Het gedrag wat je dan vertoont kan, variëren van emotioneel gekleurd agressief gedrag tot een wolk van verdriet in combinatie met depressieve buien. In extreme gevallen spreek je dan van een psychose: je bent het contact met de werkelijkheid kwijt en ervaart nergens houvast.
"Mensen die in de emotie blijven hangen zijn niet alleen lastig voor zichzelf maar ook voor hun omgeving. Het lijkt wel alsof ze op niets aanspreekbaar zijn en elke verantwoordelijkheid voor hun gedrag ontlopen."

Conny Heuvelman

Mensen die in de emotie blijven hangen zijn niet alleen lastig voor zichzelf maar ook voor hun omgeving. Het lijkt wel alsof ze op niets aanspreekbaar zijn en elke verantwoordelijkheid voor hun gedrag ontlopen. Ze zijn grenzeloos in wat ze doen.

Mensen die niet bij hun emotie kunnen daarentegen leven, lijken achter een muurtje te leven. Vaak leven ze zo geïsoleerd van anderen - ook al werken en leven ze met anderen - en hun eigen gevoelens, dat ze ten diepste heel eenzaam zijn.

Je zegt ook wel dat deze mensen empatisch vermogen missen: ze kunnen niet invoelen/aanvoelen wat ze zelf èn wat anderen voelen. Daardoor raken ze het zicht op zichzelf en hun omgeving kwijt. Als dit is aangeboren of wanneer dit in zulke mate aanwezig is, dat het een grote impact op iemands leven heeft, noem je dit wel autisme.

Emotie en denkproblemen

Emotionele problemen komen zelden apart van cognitieve problemen voor. Hoe dicht het emotionele ook staat bij de mens, onze manier van denken over onszelf en de wereld om ons heen bepaalt voor een groot deel welke emoties we ervaren, en hoe we ze dan ervaren.

Zo zal iemand die een fles op de vloer kapot laat vallen eerder een negatieve emotie ervaren als hij negatief over zichzelf denkt dan wanneer hij een positief zelfbeeld heeft. Het omgekeerde geldt ook: mensen die 'graag' in de negatieve emoties zitten, hebben meestal ook negatieve denkpatronen en zelfbeelden terwijl mensen die graag in de positieve emoties zitten meestal positievere zelfbeelden hebben.

In onze Westerse samenleving, waar voor denken, ratio en scoren groot ontzag geldt, komen emotionele problemen veelvuldig voor. De reden hiervoor is dat een emotionele beleving van iets als minder belangrijk of echt wordt gezien dan een rationele, bedachte constructie. Met als gevolg dat de emotionele beleving wordt weggedrukt ten gunste van de rationele constructie en mensen een intern coflict ervaren en/of zochzelf forceren.

Emotie en dissociatie

Een speciale vorm van emotionele problemen betreft mensen die gedissocieerd zijn van hun emoties; de emoties zijn er wel maar ze willen ze niet toelaten omdat ze te vernietigend zijn.

Mensen dissociëren wanneer gebeurtenissen te heftige gevoelens van (doods-)angst oproepen. Bijvoorbeeld in geval van traumatische ervaringen zoals een brand, een dood van een naaste, aangevallen of verkracht worden, en oorlog. De dissociatie beschermt tegen de extremepijn en heftigheid van de emotie en is daarom heel functioneel.

Lastig daarbij is dat mensen die hiermee worstelen, niet selectief zijn in wanneer ze wel en wanneer ze niet dissociëren: ze dissociëren gewoon wanneer het emotioneel te heftig wordt, ook als ze dat niet willen.

Volgende pagina:

Verdriet & rouw - Accepteren van verlies, wat was en is, en zal zijn.

Meer psychisch

Psychische klachten - Angst - Subassertiviteit - Boosheid & woede - Stress - Burnout - Groeipijn - Eenzaamheid - Depressiviteit - Relatieproblemen - Emotionele problemen - Verdriet & rouw - Psychose - Eetproblemen - Hoogbegaafdheid - Twee werelden

Nuttig

Begeleiding 1:1 - Existentiële zaken - Rondom boosheid & agressie - Rondom hoogbegaafdheid - Assertiviteitstraining - Persoonlijk Leiderschap - Rondom werk - Burnout & zo - Relatietherapie - Relatieadvies

Interessant

Levensvragen - Ouder worden - Over identiteit - Emotie & empathie - Man en vrouw - Conformisme - Over therapie - Liefdesrelaties - De goede relatie - Hechtingsproblemen - Congruentie - Domheid - Dood - Eenzaamheid - Moed