RET (Rationeel Emotieve Therapie)

RET is een vorm van psychotherapie die gericht is op het inzichtelijk maken van denkfouten en verkeerde aannames. Het maakt duidelijk hoe deze denkfouten en verkeerde aannames doorwerken in onze interactie met anderen, en helpt ons vervolgens dat gedrag te veranderen.

RET is een simpele therapeutische techniek die bij de juiste persoon op het juiste moment toegepast, zeer nuttig kan zijn.

Ontstaan en ontwikkeling

RET is bedacht door Albert Ellis, een Amerikaans psycholoog, die zijn idee ontwikkelde tot een zelfstandige, breed geaccepteerde vorm van therapie (waar, kassa!, zelfs copyright op rust).

De hoogtijdagen van RET liggen echter al wat jaren achter ons; het binnen RET voorgestane gedachtegoed bleek bij nader inzien toch niet zo uniek (Beck, ook een Amerikaans psychiater, ontwikkelde in dezelfde periode een met RET vergelijkbare therapievorm gegrondvest op vergelijkbare overwegingen), terwijl andere therapievormen dat wat RET bood, naadloos integreerden.

Hoe zit RET in elkaar

RET grijpt aan bij de overtuigingen, normen en gedachtepatronen waardoor we ons gedrag laten bepalen en waarmee we de buitenwereld tegemoet treden.

Zo zal iemand die de overtuiging heeft dat je altijd de leider moet volgen - die weet het immers alijd het beste - dit als leidraad bij zijn handelen gebruiken en waarschijnlijk bemerken dat hij vaak in een situatie terechtkomt waarbij híj volgeling is en een ander de leider - met alle frustraties van dien. Het is niet dat er zoveel leiders zijn maar dat hij anderen tot leider bestempeld, of ze willen of niet.

Ellis onderscheidde een viertal groepen foutieve en niet-functionele denkpatronen die mensen verwoorden middels een groot aantal typische zinnen.

- Ik moet/het moet ... en daarom doe ik wat ik doe, ook al wil ik het niet (zoals: ik moet lief zijn, ik moet de beste zijn, het moet gezellig zijn, het moet af).

- Dit is verschrikkelijk ... en daarom moet ik zorgen dat het verandert (zoals: dat Bush liegt is verschrikkelijk, armoe is verschrikkelijk en dus mag het niet).

- Ik kan het niet aan ... en daarom blijf ik zitten waar ik zit (zoals: ik kan een scheiding niet aan, ik kan het niet aan dat ze me niet aardig vinden).

- Ik kleineer graag (mezelf of een ander) ... en daarom heeft het weinig zin dat ik wat doe (zoals: ik ben een sukkel en het maakt niet uit wat ik doe).

Deze uitspraken leven binnen ons als vaststaande waarheden waar je nooit van mag of kunt afwijken. Het zijn in de kern allemaal variaties op het moet, het is, en het hoort zo. En, als dat zo is voor jou, ontslaat je dat vanzelf van kritisch kijken en denken over wat jij wilt met dit leven.

In RET spoor je de voor jou kenmerkende foutieve en niet-functionele gedachtepatronen en overtuigingen op, kijk je welke emotionele lading daarmee verbonden is (bijvoorbeeld de angst dat ze je niet aardig vinden of de angst om alleen te zijn) en stel je jezelf de vraag of je overtuigingen waar zijn. Op basis van de verworven inzichten, stel je je denkpatronen zodanig bij, en pas je je emotionele reactiepatronen zodanig aan dat je de werkelijkheid zoals ze is beter ziet en je binnen die werkelijkheid makkelijker functioneert.

Voor en tegen RET

Voor RET pleit dat het een simpele methodiek is die je helpt inzicht te verwerven in denken, voelen en doen. Je kunt makkelijker in je volwassenheid stappen en verantwoording nemen voor wat je doet.

Tegen RET pleit dat het vooral een appèl doet op ons denken en introspectief vermogen - en daar, zegt de ervaring, zitten bij degenen die goed kunnen denken de problemen meestal niet. Terwijl voor degenen die niet zo in het denken zitten, RET dikwijls juist te sterk op het denken gericht is; het geeft hen wel inzicht maar daar kunnen ze in de praktijk weinig mee.

Bij welke klachten

RET is prima geschikt om een draai te geven aan simpele problemen waarbij het vastzitten in de eigen denkpatronen een belangrijke rol speelt. Bij de zwaardere psychische problemen kan RET helpen de wijze waarop je jezelf dwars zit inzichtelijk te maken. Dikwijls biedt het dan ook een houvast om meer volwassen gedrag te ontwikkelen.

RET is voor begeleiding van vele soorten problemen geschikt maar dan vooral als onderdeel van de therapie, niet als een volledige therapie op zichzelf, daarvoor heeft het in het algemeen te weinig te bieden.

RET in Nederland

Her en der zijn instituten en psychologen te vinden die - onder licentie - volledig volgens de richtlijnen van het Albert Ellis Instituut werken. Ook zijn er die anders denken over geestelijk eigendom van ideeën én, ook belangrijk, het geld voor de licentie liever in hun zak houden. Zij werken daarom niet met Rationeel Emotieve Therapie (RET) maar met, bijvoorbeeld, Rationeel Effectieve Therapie (RET).

Verder komt RET, zoals gezegd, terug als onderdeel bij andere vormen van therapie, in het bijzonder de cognitieve gedragstherapie. RET wordt ook regelmatig gebruikt binnen groepstrainingen. En juist daar, waar de interactie met anderen voor het oprapen ligt en cliënten hun denkpatronen tot uitdrukking brengen, misstaat het gebruik van RET beslist niet.

RETten kun je ook goed zelf doen met behulp van een boek of handleiding. Het is nooit weg en geeft veel inzicht in je - misleidende - denkpatronen.

Leeslijst RET-therapie

Er zijn talloze boeken over RET verkrijgbaar, inclusief diverse zelfhulpboekjes (hier geldt hoe dunner hoe beter). De volgende titels bieden tesamen ruim voldoende inzicht.

- Gezond verstand als therapie - RET, Verhulst, Jan, Bohn Stafleu 2005.
- Gevoel en verstand, Ellis, Albert, en Harper, Robert, Swets Zeitlinger 1995.
- Groei door rede - Rationeel Emotieve Therapie, Ellis, Albert, Bert Bakker 1977.
- RET jezelf, Verhulst, Jan, Harcourt 2005 (zelfhulpboek).
- Beren op de weg, spinsels in je hoofd, Ijzermans, Theo, Thema 1994 (zelfhulpboek).